Tussen woongenot en gezondheidszorgen: zo kijken IJmonders naar hun leefomgeving

Acht op de tien inwoners van de IJmond wonen met plezier in hun gemeente. Toch knaagt er iets. Uit het nieuwste Inwonersonderzoek van  Ipsos I&O naar de leefomgeving blijkt dat juist de industrie, de economische motor van de regio, voor steeds meer inwoners ook een reden is om te overwegen te vertrekken. Opvallend zijn de forse verschillen tussen Beverwijk, Heemskerk en Velsen.

Heemskerk positiever dan buurgemeenten

Wie de cijfers per gemeente naast elkaar legt ziet dat het woongenot in Heemskerk het hoogst is. Inwoners geven hun gemeente gemiddeld een 8 en ervaren minder hinder van stof, geur en geluid dan Beverwijkers en Velsenaren. Ook het vertrouwen in de eigen gemeente, de provincie en in Tata Steel is in Heemskerk beduidend groter.

In Beverwijk en Velsen geven inwoners hun woonomgeving een lager rapportcijfer en ervaren zij vaker en intensiever overlast. Vooral bewoners van wijken die dichter bij zware industrie liggen hebben meer zorgen over hun gezondheid. In Velsen is het woonplezier het afgelopen jaar wel iets gestegen, maar dat gaat niet gepaard met minder zorgen over de leefomgeving.

Een groot deel van de verschillen in woonbeleving laat zich verklaren door de ligging. Heemskerk ligt gemiddeld verder van de zwaarste industriële activiteiten en valt grotendeels buiten de gebieden met de hoogste gemeten fijnstofconcentraties. Beverwijk en delen van Velsen liggen juist in de zones waar de milieudruk het grootst is.

Industrie: bron van werk én vertrek

De industrie is diep verweven met het leven in de IJmond. Een op de zes inwoners heeft bij Tata Steel gewerkt of werkt er nog, en twee derde kent iemand in de directe omgeving die bij het bedrijf werkzaam is. Voor veel families is het staalbedrijf generaties lang een vaste factor geweest, zowel economisch als sociaal en ook cultureel.

Die verbondenheid verklaart waarom een ruime meerderheid van de IJmonders Tata Steel ziet als cruciaal voor de werkgelegenheid in de regio. Kom je aan Tata Steel dan kom je ook aan veel hardwerkende of gepensioneerde IJmonders en hun familie. Toch is tegelijkertijd diezelfde industrie de belangrijkste reden waarom veel inwoners denken aan verhuizen. Zorgen over luchtkwaliteit, gezondheid en langdurige blootstelling aan vervuiling voeren daarbij de boventoon. IJmonders overwegen vaker dan gemiddeld in Nederland om hun gemeente te verlaten, vooral vanwege die gezondheidszorgen.

Dit spanningsveld komt scherp naar voren in Beverwijk en Velsen. Daar is de hinderbeleving hoger, het vertrouwen lager en de bereidheid om te verhuizen groter dan in Heemskerk. De regio lijkt daarmee gevangen tussen economische afhankelijkheid en groeiende zorgen over gezondheid.

Weinig vertrouwen in meldingen en overheid

Opvallend is dat klachten over overlast slechts beperkt worden gemeld. De meest genoemde reden: inwoners hebben weinig vertrouwen dat er daadwerkelijk iets met hun melding gebeurt. Wie wel klaagt, doet dat meestal bij Tata Steel zelf of bij de gemeente. Toch blijft het gevoel bestaan dat signalen onvoldoende worden opgepakt.

In Heemskerk is het vertrouwen in overheid en instanties groter. In Beverwijk en Velsen overheerst meer scepsis. Inwoners geven aan behoefte te hebben aan meer transparantie, duidelijkere communicatie en strengere handhaving.

Een regio op een kruispunt

Het onderzoek van Ipsos I&O laat zien dat de IJmond geen regio is waar de inwoners massaal willen vertrekken. Integendeel: de meeste inwoners voelen zich thuis. Maar onder dat woonplezier ligt wel groeiende twijfel, vooral Beverwijk en Velsen waar niet alleen de overlast door de industrie het hoogst, maar ook in veel gevallen de financiële afhankelijkheid.